Historia polskiego internetu

Autor: Dawid Kulbaka, dodano: 20-08-2009
Kategoria: Publicystyka

Choć początek historii internetu datowany jest na rok 1969, to już dużo wcześniej należy upatrywać prekursorów samej idei. Jednym z nich jest zapewne Vannevar Bush[1], który przedstawił w publikacji "As we may think" pomysł funkcjonowania dokumentów hipertekstowych. Był rok 1945.

Powstanie internetu na świecie

12 lat później ZSRR wystrzelił pierwszego sztucznego satelitę. Od tego momentu zimna wojna nabrała innych znaczeń. Stany Zjednoczone powołały agencję ARPA (Advanced Research Projects Agency). Finansowana przez Departament Obrony inicjatywa ARPANET miała na celu utworzenie sieci komputerów, która w razie ataku nuklearnego byłaby w stanie zapewnić łączność między różnymi zaatakowanymi miejscami. Wydarzenia kryzysu kubańskiego i groźba wybuchu III wojny światowej były kolejną inspiracją dla zwiększenia efektywności prac nad ARPANET. Za datę narodzin internetu przyjmuje się 29 października 1969, kiedy podjęto pierwszą próbę transmisji danych. Początkowo z jego dobrodziejstw w ramach naukowych korzystały uniwersytety.

W 1970 roku z powodzeniem zastosowano protokół FTP, w 1971 przesłano pierwsze wiadomości elektroniczne, a liczba hostów w internecie sięgnęła 23.  W tym okresie w Polsce za osiągnięcie technologiczne uznawano uruchomienie drugiego kanału publicznej telewizji. O internecie jeszcze nikt nie słyszał. Do lat 80. Ameryka stworzyła działające do dziś protokoły TCP/IP (1983), które stanowiły podwalinę funkcjonowania sieci w obecnej postaci.

W roku 1983 wszedł do powszechnego użycia termin internet, choć tej nazwy używano już 12 lat wcześniej. W 1987 roku miała miejsce regularna wymiana połączeń internetowych (poczta elektroniczna) między instytucjami Wydziału Fizyki UW, Centrum Astronomicznego PAN a zagranicznymi serwerami[2]. Dwa lata później ARPANET formalnie przestał istnieć.

W 1990 roku naukowiec Tim Berners-Lee stworzył podstawy języka HTML, za pomocą którego było możliwe prezentowanie informacji tekstowych, grafiki i dźwięku w internecie. Wtedy jeszcze nie wiedział, że tworząc usługę WWW (World Wide Web) i pierwszą w historii stronę internetową tak znacznie przyczyni się do rozwoju internetu na całym świecie.

Początki polskiego internetu

W tym czasie Duńczyk Jan Sorensen, szef Ośrodka Komputerowego Uniwersytetu w Kopenhadze,  zarejestrował pierwszą polską domenę .pl, a Polska została przyłączona do sieci EARN/BITNET. 17 lipca 1990 roku -  uniwersytety warszawski i kopenhaski zostały połączone siecią o przepustowości 9600 bit/s. Niespełna 3. miesiące później podłączono także uczelnie w Krakowie, Katowicach i we Wrocławiu.

W kolejnym roku (marzec 1991) powstał Zespół Koordynacyjny Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej, który zajął się tworzeniem struktury technologicznej na potrzeby funkcjonowania i rozwoju sieci w Polsce. 17 sierpnia 1991 roku nastąpił kluczowy w historii polskiego internetu moment. Nawiązano łączność przy użyciu protokołu IP między Warszawą a Kopenhagą, a 3 miesiące później – dzięki zniesieniu embarga USA – Polska została podłączona do ogólnoświatowej sieci.

Internet w Polsce stał się faktem. Już rok później uruchomiono pierwsze polskie serwery Usenetu. Jeszcze w tym roku mieliśmy w Polsce 2000 użytkowników internetu.
Geneza i rozwój największych polskich stron internetowych

1993

W listopadzie 1993 roku uruchomiono pierwszą polską stronę internetową, która była zamieszczona na polskim serwerze. Autorem strony był zespół NASK. Witryna nazywała się „Polska Strona Domowa czyli Polish Home Page”.
 

Listopad 1993
Na Hożej uruchomiony zostaje pierwszy polski serwer WWW, a na nim przodek wszystkich polskich portali - Polska Strona Domowa czyli Polish Home Page.



W tym samym czasie powstał pierwszy polski serwer IRC. Potem strony internetowe powstawały w kręgach pasjonatów i zapaleńców, którzy internet wykorzystywali do pracy codziennej, najczęściej naukowej. Pojawiło się także wiele inicjatyw, które miały na celu uporządkowanie dotychczasowych zasobów internetowych. Jak grzyby po deszczu powstawały więc katalogi stron WWW.

1994

Internetem zaczęły się interesować także władze. W czerwcu 1994 roku Stanisław Tymiński przedstawił ofertę BBS z dostępem do internetu – była to pierwsza w Polsce oferta komercyjnego dostępu do sieci. Jednak firma Tymińskiego Maloka BBS szybko ogłosiła upadłość.
W połowie 1994 roku pojawił się w sieci serwer polskiego rządu, jako drugiej po Białym Domu instytucji na świecie, a pod koniec tego roku zadebiutowała w sieci Gazeta Wyborcza. Uruchomiła ona serwis „Gazeta w Krakowie”, który był pierwszą w Polsce witryną drukowanego czasopisma. Właściwie wszytko, co w tamtym okresie pojawiało się w sieci, musiało z racji momentu uchodzić za pierwsze. Internet jeszcze praktycznie nie istniał, świadomość jego wykorzystania była niska, a głównymi zainteresowanymi była elita finansowa i ludzie nauki. 

1995

Ważny dla rozwoju sieci w Polsce był rok 1995. To właśnie wtedy odbyły się pierwsze badania społeczności internetowej [3]. Dzięki zebranym danym można było określić pierwszy profil polskiego użytkownika sieci. Wynikało z niego, że większość polskich użytkowników sieci stanowią wykształceni mężczyźni, którzy używają sieć do pracy naukowej. Pod koniec 1995 roku całkowita liczba internautów wyniosła pół miliona, z czego tylko około 20 proc. stanowiły kobiety. Internet wśród młodzieży czy osób starszych praktycznie w ogóle nie istniał.

Użytkownik internetu był wtedy postrzegany jako uprzywilejowany, a samo posiadanie skrzynki pocztowej było wyrazem prestiżu. Co ciekawe, krajowa prasa nie zachęcała do skorzystania z zalet sieci [4]. Zarzucano wtedy prasie, że internet traktuje drobiazgowo, a to w znacznym stopniu przekłada się na popularyzację tego medium w Polsce. Mimo tego internet w Polsce rozwijał się. Powstał program „Internet dla Szkół”, a kolejne badanie użytkowników sieci przyniosło dobre wyniki w postaci wzrostu samej liczby osób korzystających z sieci. "Rzeczpospolita" określiła polski internet 1995 roku jako "sieć wykształconych mężczyzn".

Z czasem średni wiek internauty obniżył się. Prawie 60 proc. internautów stanowili ludzie przed 30-stką. Sieć wykorzystywali już studenci, którzy stanowili pokaźną grupę 30 proc. wszystkich internautów. To właśnie ich pasja i ciekawość nowego medium wradzały w nich chęć tworzenia witryn. Tak powstała Wirtualna Polska. W sierpniu '95, czyli rok po debiucie giganta Yahoo.com stronę WP założył Leszek Bogdanowicz.

Tak opisał swoje plany związane z działalnością witryny[5]:

„Wirtualna Polska to na razie prosty eksperyment, polegający na próbie zgromadzenia w jednym "miejscu" odnośników do informacji "zwykłych", tzn. nie mających raczej nic wspólnego z siecią a raczej z normalnym życiem, i pogrupowaniem tych informacji i w odpowiednie kategorie. Kategorie te nie uwzględniają sieciowych aspektów. Są one kategoriami stosowanymi w życiu codziennym.”

W roku 1995 powstawały różne strony, głównie ukierunkowane na szerzenie wiedzy sieciowej, były także pierwsze strony branżowe, np. całodobowy serwis informacyjny na temat warunków śniegowych w Beskidach. Internet raczkował, a katalogi elektroniczne informowały często o powstaniu nowych serwerów WWW podłączanych do sieci czy ciekawych artykułach przedrukowanych z prasy tradycyjnej.

Także w tym roku powstał pierwszy serwis matrymonialny, czyli internetowa wersja ogólnopolskiego miesięcznika towarzysko-kulturalnego Matchmaker. Pod koniec roku NASK poinformował, iż zamierza wprowadzić nową politykę cenową w zakresie internetu. Po spowodowało krytykę prasy, a pod koniec 1995 roku miało miejsce prawdopodobnie pierwsze włamanie na polski serwer. Hacker, który zaatakował NASK podpisał się jako Gumiś [6].

1996

Wirtualna Polska już w 1996 roku była bardzo popularna. Kiedy TPSA wprowadzała dostęp do internetu przez modem (słynny numer 0-202122), oglądalność katalogu WP wynosiła 10 tys. załadowań dziennie.

Wtedy powstawał dzisiejszy Onet. Inspiracja do stworzenia tego portalu przez Optimus zrodziła się  z rozmowy prezesa spółki Romana Kluski z Billem Gatesem [7]. Szef Microsoftu nakreślił Klusce świetlaną przyszłość i biznesowe możliwości internetu. Temu koncepcja spodobała się na tyle, że postanowił zainwestować. 12-osobowa załoga Optimusa opracowała w Krakowie podstawy portalu OptimusNet (w skrótowej wersji Onet). Katalog nazywał się początkowo Polskie Zasoby Internetu i zadebiutował w czerwcu 1996 roku.

1998

Mało kto wie, że rok później miało miejsce pierwsze poważne spięcie między Wirtualną Polską a Onetem. Według Bogdanowicza miało dojść do ataków przez pracowników Optimusa na serwery WP. Poszło o serwis przedwyborczy, który miał realizować pierwotnie Onet. Podobno część pracowników przyznała się do ataków.

W 1998 roku, jako pierwsza polska firma internetowa, WP przeprowadziła kampanię reklamową w innych mediach. Następnie zakończyła żywot katalogu i przyjęła określenie portal. Pod koniec tego roku otworzono Oddział Elektroniczny Banku PBG, jako pierwszą internetową obsługę bankową. Niestety w wyniku zaniedbań nowych właścicieli ta pionierska na skalę krajową inicjatywa upadła. 

1999

Tymczasem w 1999 roku Wirtualna Polska zdobyła pierwszych inwestorów: firmy Intel i Prokom, a rok później przeprowadziła kolejną głośną kampanię z wyraźnie zaakcentowanym sloganem: „Wirtualna Polska – pierwszy portal w Polsce”. Był to kolejny element sporny między dwoma największymi polskimi portalami – który z nich ma prawo do miana pierwszego polskiego portalu.

Potem debiutowało Allegro.pl. Młodzi, zapaleni programiści zamierzali stworzyć w piwnicy bezpieczną platformę aukcyjną na wzór założonego w 1995 roku amerykańskiego giganta e-Bay.com. Zapewne nie zdawali sobie sprawy, że za pięć lat przyjdzie im rywalizować z tą firmą na polskim rynku.

2000

RMF FM i Comarch powoływały do życia nowy portal Interia.pl, który miał nawiązać walkę z czołówką. Był to strzał w dziesiątkę, bowiem rynek jeszcze wtedy nie był nasycony portalami, a cała branża internetowa wydawała się być mało rozwinięta. Boom miał dopiero nadejść. Oficjalnie Interia zadebiutowała 11 lutego 2000 roku jako portal horyzontalny z usługą poczty elektronicznej oraz kilkoma serwisami.

W maju ruszył chyba najbardziej rozreklamowany portal w historii polskiej sieci. Arena.pl, wsparty ogromną kampanią z udziałem Kayah, był w tym okresie już piątym portalem w Polsce.  Na start serwisu wydano 4 mln USD. Zaoferował on użytkownikom między innymi polskiego Infoseeka. Prezesem spółki został Leszek Bogdanowicz, założyciel Wirtualnej Polski.

Dosłownie w tym samym momencie ruszył kolejny portal Ahoj.pl. Jego założyciel i główny inwestor Mother.Ship Poland Internet Holding zatrudnił na początek 80 osób do redakcji, a sam portal podzielił na kilka segmentów tematycznych. Współzałożyciel Ahoj.pl mówił wtedy:

„Nikt jeszcze nie pokusił się o stworzenie stron, które mogłyby być porównane z naszymi. Rynek potrzebuje jeszcze trochę czasu, by odróżnić istniejące już wyszukiwarki i katalogi od przystani internetowych, kładących nacisk na własne strony tematyczne. Internauci coraz chętniej będą wybierać jeden adres, który zapewnia im pełną informację, rozrywkę i usługi. ”

W tym czasie Onet.pl został najpopularniejszą stroną internetową w kraju na podstawie badań SMG/KRC.

Koniec roku 2000 to debiut mBanku, pierwszego wirtualnego banku w Polsce z ramienia BRE Banku (pierwszy na świecie, założony rok wcześniej był First Internet Bank of Indiana). Wprowadzenie nowej marki oraz nowego modelu bankowości wyłącznie internetowej było dla twórców firmy nie lada wyzwaniem. Ale mBank nie tylko poradził sobie z tym problemem, ale wprowadził istną rewolucję na rynku e-bankowości uruchamiając jednocześnie spiralę kolejnych debiutów banków, której kulminacyjny moment  przypadł na rok 2001.

2001

Już w rok po debiucie mBank zanotował 100.000 otwartych kont bankowych. Specjaliści podkreślają, że doskonały moment pojawienia się banku w sieci w dużej mierze ułatwił start tak poważnej inicjatywie w Polskim internecie.

Z problemami finansowymi od początku roku borykał się Ahoj.pl. "Najgorszą perspektywą dla naszego portalu jest to, że zniknie z rynku. Mam nadzieję, że do tego nie dojdzie" – twierdził w 2001 roku  rzecznik prasowy Ahoj.pl, Marek Gruszka. Niestety, okazało się że portal nie przetrwał nawet roku działalności i upadł.

Na początku tego roku powstała polska Wikipedia, czyli projekt otwartej encyklopedii internetowej, którą każdy może współtworzyć.  Za główny cel wikipedyści do dziś stawiają sobie osiągnięcie poziomu Bratanniki. Początek polskiej Wikipedii datuje na 26 września 2001 roku, a jej założycielami są  lekarz internista Krzysztof Jasiutowicz oraz fizyk Paweł Jochym.

W połowie 2001 roku Arena.pl skapitulowała. Miała 7 mln złotych straty i w październiku złożyła w sądzie wniosek o upadłość. Decyzja ta podyktowana była niepowodzeniem emisji akcji firmy. Miesiąc wcześniej taki sam wniosek wystosowali właściciele portalu Yoyo.pl, którzy także zamknęli portal. Portale padały tak szybko jak powstawały. Podobny los spotkał Poland.com i należący do TP Internet Portal.pl, który przejęła Wirtualna Polska.

Sukcesy święcił tymczasem mBank. Jeszcze w tym roku, bo dokładnie na Święta Bożego Narodzenia biuro prasowe poinformowało, że na rachunkach klientów mBanku jest już ponad miliard złotych. W 2001 roku już prawie każdy tradycyjny polski bank posiadał możliwość korzystania z konta za pomocą sieci.

2004

Wirtualna Polska męczyła się w tym czasie nękana różnymi konfliktami. Portal w 2004 roku także znalazł się na skraju bankructwa z powodu konfliktu między akcjonariuszami. Co więcej, Sąd Rejonowy w Gdańsku orzekł w kwietniu 2004 o upadłości portalu. Powodem upadłości byłą niewypłacalność spółki. Jednak WP przetrwała.

Pod koniec 2004 roku było w Polsce prawie 8 milionów internautów.

2005

Rok 2005 to szczytowe momenty w historii polskich aukcji internetowych. Na początku roku, w kwietniu, zadebiutował długo oczekiwany serwis eBay.pl, który jest częścią eBay.com, skupiającego wokół siebie ponad 150 milionów klientów z wielu państw świata.

Mimo debiutu eBay, który nota bene okrzyknięto falstartem, Allegro z dnia na dzień zyskiwało popularność. Mimo problemów własnościowych podobnych do WP stało się jedną z najczęściej odwiedzanych stron WWW w Polsce. Rekordowym dniem na Allegro był 4 grudnia 2005 roku. Przez całą niedzielę sprzedano 123 tys. przedmiotów o łącznej wartości bagatela 7 mln złotych. Tydzień później internauci założyli w ciągu jednego dnia 6 tys. kont.

Czysta sytuacja prawna Onetu dała mu szansę na szybszy i efektywniejszy rozwój niż Wirtualnej Polsce. Pozytywne zarządzanie przy wsparciu TVN i TVN24 musiało przynieść skutki. W 2005 roku Onet.pl został uznany przez konsumentów w rankingu Rzeczpospolitej za najsilniejszą polską markę.

2006

Na początku 2006 roku swoje biuro w Polsce otworzył kolejny gigant internetowy Google. Spółka dzięki wejściu na polski rynek usprawniła procesy reklamowe w naszym kraju oraz wprowadziła polskie wersje większości swoich usług. Już w lutym dokonała się na polskiej e-scenie znacząca zmiana. Pierwszy raz w historii polskiego internetu to właśnie wyszukiwarka została najpopularniejszą witryną w kraju, wyprzedzając jednocześnie Onet.pl i  Wirtualną Polskę.

Przypisy

[1] A Little History of the World Wide Web, World Wide Web Consortium, http://www.w3.org/History.html, 2006
[2] Krótka historia (nie tylko polskiego) Internetu,  http://www.wsp.krakow.pl/papers/historia.html, 1995
[3] NASK o użytkownikach w roku 1996, Jarosław Zieliński, http://www.winter.pl/internet/nask1996.html, 1998
[4] Jaki będzie polski Internet?, Jarosław Rafa,  http://www.wsp.krakow.pl/papers/psi.html, 1995
[5] Wirtualna Polska, strona pierwotna, http://www.ue.eti.pg.gda.pl/WA/WP/, 1995
[6] Wydarzenia w polskim internecie – kalendarium, http://kalendarium.icm.edu.pl, 2001
[7] Historia Onetu, odcinek 1: fiasko tele-planów Optimusa i spotkanie z Gatesem, Anna Meller, http://www.internetstandard.pl/news/98850.html, 2006

Ocena 2.85/5 (57.06%) (388 głosów)

Komentarze:


  • Dodał: Gość data: 2012-03-19
    pomocne


Dodaj komentarz:


Temat:
Twój nick:
Komentarz:
 

Prosimy o kulturę wypowiedzi. Komentarze zawierające niecenzuralne zwroty, bądź obrażające inne osoby będą usuwane. Kod HTML w wypowiedziach jest niedozwolony. Wydawca nie odpowiada za treść komentarzy.